Het laboratorium: een nieuw fenomeen

In de negentiende eeuw rezen overal in Europa laboratoria als paddenstoelen uit de grond.

Thema’s in de natuurwetenschappen en de geneeskunde dreven verder uit elkaar tot beiden geheel verschillende specialismen waren geworden. De aanwezigheid van afzonderlijke laboratoria voor fysische en anorganische chemie, farmacologie, zoölogie, of plantkunde werd gezien als essentieel voor het uitvoeren van de wetenschap. In het eerste decennium van de twintigste eeuw zag niet alleen de overheid het belang van laboratoria in.

Bedrijven begonnen te investeren in hun eigen onderzoek. De Duitse firma Siemens opende een aantal onderzoeksafdelingen die prompt als internationaal model gingen dienen. Nederlandse firma’s als Philips en de Nederlandse Gist- en Spiritusfabriek bevrijdden onderzoekers van hun academische taken zoals het geven van onderwijs en het doen van lab werk.

Aan het hoofd van zulke afdelingen stonden meestal wetenschappers, zoals Gilles Holst van het Philips Natuurkundig Laboratorium, die hun sporen in belangrijke wetenschappelijke laboratoria hadden verdiend. Holst streefde ernaar zijn ‘industriële’ laboratorium zo academisch mogelijk te maken. Het moest een internationaal centrum worden voor kennisuitwisseling waar wetenschappers als Albert Einstein kwamen spreken.

Veel succesvolle wetenschappers gingen het bedrijfsleven in. Justus von Liebig in Giessen met zijn vleesextract imperium, de Duitse farmacoloog Ernst Laqueur met zijn thuisbasis in Amsterdam startte samen met de Nederlandse vleesgroothandelaar Saal van Zwanenburg in 1923 het bedrijf Organon om hormonen zoals insuline the onttrekken uit dierweefsel.             

Deze firma - die door de Duitsers werd overgenomen van de Joodse oprichters in 1940 en teruggegeven na de oorlog - ontwikkelde zich tot wereldspeler in de farmaceutische industrie, en is nu onderdeel van de Europese multinational AkzoNobel. 

How to cite this page

Sources